နို့တိုက်မိခင်များအတွက် ရင်သားကျန်းမာရေး

ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်နဲ့ ကလေးမွေးပြီးချိန်တွေမှာ သင့်ရင်သားတွေ ပြောင်းလဲလာပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ သင့်ခန္ဓာကိုယ်က ထုတ်လွှတ်တဲ့ ဟော်မုန်းတွေကြောင့် ရင်သားတွေ ကြီးထွားလာပြီး နို့ရည်တွေ ထုတ်လုပ်ပေးပါလိမ့်မယ်။. ကလေးမွေးပြီးတဲ့အခါမှာတော့ သင့်ရင်သားတွေဟာ ဗိုက်ဆာနေတဲ့ သင့်ကလေးကို နို့တိုက်ကျွေးဖို့အတွက် နို့ရည်တွေ ပြည့်လာပါလိမ့်မယ်။ ရင်သားတွေဟာ ပိုကြီးလာပြီး နို့အုံတင်းတာကြောင့် နာကျင်တာမျိုး ဖြစ်နိုင်သလို နို့သီးခေါင်းကနေ နို့ရည်တွေ စိမ့်ထွက်တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။. နို့တိုက်နေစဉ်ကာလအတွင်း ပြဿနာတွေ မဖြစ်ရအောင် ရင်သားကို ကောင်းကောင်းဂရုစိုက်ဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီအောက်မှာ အကြံပြုချက်တချို့ကို ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။

နို့တိုက်နေစဉ်ကာလ နေ့စဉ်ရင်သားဂရုစိုက်ခြင်း

• ၁။ သန့်ရှင်းမှု အလေ့အကျင့်ကောင်းများ လုပ်ဆောင်ပါ။ ရေချိုးတဲ့အခါ ရင်သားနဲ့ နို့သီးခေါင်းတွေကို ရေနွေးနွေးနဲ့ ဆေးကြောပါ။ ဆပ်ပြာအများကြီး အသုံးမပြုပါနဲ့။ နို့သီးခေါင်းတွေကို ခြောက်သွေ့ပြီး အက်ကွဲစေနိုင်ပါတယ်။
• ၂။ ပံ့ပိုးမှုပေးနိုင်တဲ့ နို့တိုက်ဘရာစီယာကို ဝတ်ဆင်ပါ။ ဘရာစီယာက အရမ်းမကျပ်ဘဲ ချည်သားနဲ့လုပ်ထားတဲ့ အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။ ဒါမှ ချွေးသိပ်မထွက်ဘဲ ပိုပြီး သက်သောင့်သက်သာရှိမှာပါ။ နို့ရည်စိမ့်ထွက်တာကနေ ဘရာစီယာကို မစိုအောင် ကာကွယ်ဖို့ ရင်သားအစွပ်ပြား (breast pads) တွေကို အသုံးပြုပါ။ ဒါက မှို (thrush) မပေါက်ပွားအောင် ကာကွယ်ပေးပြီး သင့်ကိုလည်း သက်သောင့်သက်သာဖြစ်စေပါတယ်။
• ၃။ ကလေးကို ပထမဆုံးအကြိမ် နို့တိုက်တဲ့အချိန်ကစပြီး မှန်ကန်စွာ စို့တတ်အောင် သင်ပေးပါ။ နာကျင်စေတဲ့ နို့အုံတင်းတာ၊ နို့ပြွန်ပိတ်တာနဲ့ ရင်သားရောင်ရမ်းတာ (mastitis) တွေ မဖြစ်အောင် ပုံမှန် နို့တိုက်ပါ (အနည်းဆုံး ၂ နာရီကနေ ၃ နာရီခြားတစ်ခါ)။ သင့်ကလေးက နို့မစို့ချင်ဘူးဆိုရင် နို့ရည်တွေ ထွက်လာအောင်နဲ့ ရင်သားက နို့ရည်ကို ကျန်းမာစွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ နို့ကို ညှစ်ထုတ် (pump) ပေးပါ။
• ၄။ နို့တိုက်ပြီးတဲ့အခါ သင့်နို့သီးခေါင်းတွေကို သင့်နို့ရည်နဲ့ပဲ စိုစွတ်အောင် လုပ်ပေးပါ။ ပြီးရင် နို့သီးခေါင်းတွေကို လေနဲ့ သဘာဝအတိုင်း ခြောက်သွေ့ပါစေ။
• ၅။ ကလေးကို ရင်သားကနေ မှန်ကန်စွာ ခွာပါ။ ကလေးကို နို့တိုက်တာ ရပ်တော့မယ်ဆိုရင် အတင်းဆွဲခွာတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့။ သူ့ပါးစပ်ထောင့်မှာ သင့်လက်ချောင်းကို ထားပြီး ပါးစပ်နဲ့ ရင်သားကြားက စို့အားကို ဖြတ်တောက်ပေးပါ။

နို့တိုက်နေစဉ် အဖြစ်များသော ရင်သားပြဿနာများ

1.၁။ နို့ပြွန်ပိတ်ခြင်း (Blocked Milk Ducts)

နို့ပြွန်ပိတ်တာက နို့ရည်ထွက်တာ မြန်ပြီး ကုန်အောင် မစို့တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ရင်သားကို ကုန်အောင် မညှစ်ထုတ်တဲ့အခါ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တခြားအကြောင်းရင်းတွေကတော့ မတော်တဲ့ ဘရာစီယာရဲ့ ဖိအား၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ ရင်သားခွဲစိတ်ဖူးတဲ့ အမာရွတ်နဲ့ ကလေးက နို့ကို မမှန်ကန်ဘဲ စို့တာတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ပိတ်နေတဲ့နေရာက မာပြီး ထိလိုက်ရင် နာပါတယ်။ ကုသနည်းတွေကတော့-

• ရေနွေးဝတ် ကပ်ပေးပြီး နို့သီးခေါင်းဘက်ကို ဖြည်းဖြည်းလေး နှိပ်နယ်ပေးပါ။ ဒါက ပိတ်နေတဲ့နို့ရည်ကို ထွက်စေဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
• ကလေးကို ပိတ်နေတဲ့ နို့ပြွန်နေရာကနေ စို့အောင် နို့တိုက်ပါ။
• စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချဖို့ ပိုမိုအနားယူပြီး ရေများများသောက်ပါ။

2.၂။ နို့သီးခေါင်း နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အက်ကွဲခြင်း (Sore or Cracked Nipples)

နို့သီးခေါင်းအက်ကွဲတာက အဖြစ်များပြီး နို့တိုက်တဲ့အခါ နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါက ပုံမှန်အားဖြင့် ကလေးမွေးပြီး ၃ ရက်ကနေ ၇ ရက်အတွင်း ဖြစ်တတ်ပြီး နို့သီးခေါင်းပိုးဝင်တာနဲ့ ရင်သားရောင်ရမ်းတာ (mastitis) ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေပါတယ်။ နို့သီးခေါင်းအက်ကွဲတာကို ၁၀၀% lanolin ဒါမှမဟုတ် glycerin / hydrogel နို့သီးခေါင်းအစွပ်ပြား တွေနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေကို နို့သီးခေါင်းပေါ်မှာ တင်ထားခြင်းဖြင့် အက်ကွဲနေတဲ့ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်နေတဲ့ နို့သီးခေါင်းတွေကို သက်သာစေပြီး ပျောက်ကင်းအောင် ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။

3.၃။ ရင်သားရောင်ရမ်းခြင်း (Mastitis)

ရင်သားရောင်ရမ်းခြင်း (Mastitis) ဆိုတာ ရင်သားရောင်ရမ်းတာ (များသောအားဖြင့် ပိုးဝင်တာကြောင့်) ဖြစ်ပြီး နို့တိုက်တဲ့ ပထမ ၆ လအတွင်း အဖြစ်များပါတယ်။ ရင်သားထဲက နို့ရည်ကို အကုန်အစင် မညှစ်ထုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် နို့တိုက်တာ ကြာကြာနားလိုက်တာတွေက ရင်သားကို နို့တွေနဲ့ ပြည့်တင်းစေပါတယ်။ မိခင်မှာ နို့သီးခေါင်းအက်ကွဲတာ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်တာမျိုး ရှိနေရင် နို့သီးခေါင်းကနေ ဘက်တီးရီးယားတွေ ရင်သားထဲဝင်ရောက်ပြီး ပိုးဝင်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။. ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ ရင်သားနီရဲတာ၊ နာကျင်တာ ဒါမှမဟုတ် ထိရင် နာတာ ဖြစ်ပြီး ဖျားနာတာနဲ့လည်း တွဲပြီး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။. Mastitis ကို ပဋိဇီဝဆေး (antibiotics) တွေနဲ့ ကုသပါတယ်။ ဒီဆေးတွေက ကလေးကို ဘေးဥပဒ်မဖြစ်စေပါဘူး။ နာကျင်မှုအတွက်လည်း အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး တွေ သောက်နိုင်ပါတယ်။

• အနားယူခြင်းကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်ပါ။
• အရည်များများ သောက်သုံးပါ။
• နာကျင်နေတဲ့ ရင်သားပေါ်မှာ ရေနွေးဝတ် ကပ်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် နို့စီးဆင်းမှု ပိုကောင်းအောင် ဖြည်းဖြည်းလေး နှိပ်နယ်ပေးတာတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။
• သင့်ကလေးကို ကျန်းမာတဲ့ရင်သားကနေ နို့တိုက်ပါ။
• ရင်သားရောင်ရမ်းနေတဲ့ဘက်က နို့သီးခေါင်း နာကျင်လွန်းလို့ နို့တိုက်လို့မရဘူးဆိုရင် နို့ရည်ကုန်အောင် နို့ညှစ်စက် (breast pump) အသုံးပြုပြီး ညှစ်ထုတ်ပါ။ ဒါက mastitis ကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ သက်သာစေဖို့ ကူညီပါလိမ့်မယ်။

နို့တိုက်နေစဉ်ကာလအတွင်း သင့်ရင်သားတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ဘယ်လိုဂရုစိုက်ရမလဲဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်စရာတွေရှိနေရင် သင့်သားဖွားမီးယပ်အထူးကုဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် နို့တိုက်ကျွေးရေး အတိုင်ပင်ခံ (lactation consultant) နဲ့ ဆက်သွယ်ပါ။ ပြည်တည်နာ (abscess) မဖြစ်အောင် ချက်ချင်း ကုသမှုခံယူပါ။

ရှင်းလင်းချက်။ TELEME ဘလော့ဂ်ပို့စ်များတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် ကုသမှုများအကြောင်း အထွေထွေအချက်အလက်များ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ကျွမ်းကျင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်၊ ရောဂါရှာဖွေခြင်း သို့မဟုတ် ကုသခြင်းအတွက် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အဆိုပါအချက်အလက်များသည် အကြံဉာဏ်မဟုတ်သည့်အပြင် ထိုကဲ့သို့ မှတ်ယူခြင်းလည်း မပြုသင့်ပါ။ သင်သည် မည်သည့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေမျိုးကိုမဆို ခံစားနေရသည်ဟု ထင်ပါက သင့်ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အခြားကျွမ်းကျင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများထံမှ ချက်ချင်း ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။ ဤဝက်ဘ်ဆိုက်ရှိ အချက်အလက်များကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ရယူရန် နောက်မဆုတ်သင့်ပါ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ကို လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုကို ရပ်ဆိုင်းခြင်း မပြုသင့်ပါ။